Najdawniejsze (jak do tej pory)  symbole swastyki – których wiek szacowany jest na kilkanaście tysięcy lat – odkryto w okolicach miejscowości Mezin (Мезин – ukr.) na obszarze dzisiejszej Ukrainy.

Uwarunkowania kulturowe obszaru powstania mezinskich znaków, które niekiedy nazywane są meandrami szerzej zostały przedstawione w książce „Pochodzenie ludów…” (str. 101-144)


Bransoleta z kości mamuta i inne wyroby ze zwielokrotnionym symbolem swastyki (Ukraina, Mezin)

Mezinskie motywy geometryczne wyraźnie odróżniają ową kulturę od zachodnioeuropejskich wzorców, gdzie sztuka geometryczna pojawiła się później, zapewne pod wpływem migrujących ze wschodu kolejnych ludów .

Popielnica z Białej koło Łodzi III‒IV wiek n.e.  (kultura przeworska)

Wyobrażenia swastyki – oceniane na ok. 10 tysięcy lat – pochodzą z Doliny Araratu w Armenii.

Swastyka
Znaki swastyki – Armenia

Występują one także wśród znaków tzw. pisma staroeuropejskiego stworzonego przez społeczność kultury vinčańskiej 6,5 tysiąca lat temu.

vinca-symbols
Symbole Vinca

(O kulturze Vinča i bałkańskiej rewolucji szerzej w „Początki ludów Europejczycy Słowianie” str. 196-210, także w „Słowiańskie dzieje” str. 34-39)

Znaki swastyki odwzorowano na naczyniach pogrzebowych Tocharów sprzed 4 tysięcy lat. („Słowiańskie dzieje” str. 72-107)

Znaleziono je również na ziemiach polskich. Przykładem są odwzorowania na glinianych naczyniach stworzonych ok. 5 tysięcy lat temu odkrytych na cmentarzysku w Rębkowie Parcelach [… na podstawie fragmentu  rozdz. 8 z  książki „Początki ludów, Europejczycy Słowianie” ]. Były one obecne w kolejnych kulturach na obszarze Odrowiśla.


Naczynia kultury amfor kulistych sprzed 5 tysięcy lat znalezione w 1937 roku na terenie cmentarzyska w Rębkowie Parcelach (obecnie Rębków Borki) na terenie powiatu garwolińskiego na południowym Mazowszu
Datei:Museum of History Kardzhali 2011 PD 013.JPG
Swastyka z Bułgarii – 6000 r.p.n.e. https://de.wikipedia.org/wiki/Datei:Museum_of_History_Kardzhali_2011_PD_013.JPG)

Do dzisiaj odkryto dużą liczbę tego typu symboli pozostawionych przez archaiczne i późniejsze społeczności na obszarze Europy, Azji, obu Ameryk i Afryki.

Znalezisko z Afryki
Piktogramy w południowo-zachodniej części stanu Utah na granicy z Arizoną

Znak w postaci krzyża z zagiętymi ramionami w formie lewo i prawoskrętnej miał wielką siłę nośną. W toku dziejów stał się powszechny, jakkolwiek różnie go nazywano a jego podstawową konotację uzupełniono miejscową tradycją lub treściami wynikającymi z kolejnych interpretacji. Jako wyraz duchowości funkcjonował w wierze różnych ludów (między innymi u Słowian, Celtów, ludów nordyjskich, anatolijskich, indo – irańskich, indiańskich, …) . Zagadnienie to jest szerzej omawiane w moim najnowszym opracowaniu, które ukaże się drukiem w marcu 2021 r.

Warto również wspomnieć w tym miejscu o mało znanych ludach, które istniały w przeszłości, a które manifestowały zarówno braterstwo związków rodowych, jak i wspólnotę wiary, w której poczesną rolę odgrywała swastyka. Należą do nich Paratarajowie. https://histslov.blog/2019/02/03/paratarajowie-baratarajowie-bracia/

Współcześnie znak ten jest nadal używany jako symbol religijny, np. w w hinduizmie , buddyzmie, bon i dżinizmie. Jest więc ciągle żywym przejawem wiary. Wiąże się z takimi pojęciami jak światłość, prawda i doskonałość, wieczność.

Tematyka swastyki porusza najgłębsze tajniki pradawnych kultów. Budzi ona do dzisiaj gorące dyskusje dotyczące zarówno jej pochodzenia, jak i znaczenia.

Poniżej: uwagi przedstawione przez Czytelników.

————————————————————————————————-

Mac

1/ Swastyki
1. swastyka z Afryki – 9 tys. lat temu na stopach
https://i2.wp.com/swastyki.pl/wp-content/uploads/2011/09/DSC06461mini.jpg?ssl=1
2. swastyka na stopach Buddy

https://de.wikipedia.org/wiki/Swastika#/media/Datei:Footprints_of_the_Buddha_(2nd_century,_Yale_University_Art_Gallery)
3. sprzed 8 tys. lat z Bułgarii w kształcie nóg

4. swastyka w kształcie nóg z Rosji

5. swastyka przy stopach z Indii

6. swastyka z Ameryki Północnej sprzed 8 tys. lat

7. swastyka z Indii

2/ Trudno powiedziec, kto tworzył swastyki, ale były w Afryce 9 000 lat temu
https://i2.wp.com/swastyki.pl/wp-content/uploads/2011/09/DSC06461mini.jpg?ssl=1
Można doczytać https://swastyki.pl/category/swastyki/afryka/egipt-afryka/
Swastyka u Inków https://i1.wp.com/swastyki.pl/wp-content/uploads/2013/03/Swastyka-inkaska.jpg?ssl=1

3/ […] Łatwiej odpowiedzieć na jakim kontynenie swastyki nie było. Tylko chyba tubylcy w Australii jej nie mieli. W Armenii swastyka nazywana jest „arevakhach i jest starożytnym symbolem wieczności i wiecznego światła . Siódma litera alfabetu ormiańskiego oznaczająca jest lub być przedstawiona jest jako pół-swastyka. W Buddyzmie swastyka na stopie Buddy oznacza klucz do raju.

Hon.2

[…]Można się tylko zastanowić, czy najstrsze swastyki mają 20, 14, czy 10 tys. lat. Jeżeli nie ma 100% datowania, to daje już do myślenia. Najstarsze, znalezione R1a w Europie wschodniej mają 13 tys. lat. Inne dowody, jak np. z Oleniy Island świadczą, że R1a występuje w tym samym czasie i miejscu razem z J2, czy R1b.


Sever

1/ […] Same nazwy tego znaku są różne: Chiny – wan (nieskończoność, występuje też jako hieroglif słońca ) https://i1.wp.com/swastyki.pl/wp-content/uploads/2018/05/Swastyka-wanzi.jpg , Anglia – fylfot (czyli wiele nóg), Grecja – tetraskelion i gammadion (od ułożenia czterech greckich liter gamma Γ ), Indie – swastyka (składa się z podstawowych elementów: SVATI „pomyślność”, SVASTI „powodzenie”; SU- „dobry, dobrze” i –ASTI „on jest”; -ASTIKAH „być, będąc” oraz istnieje jeszcze określenie „srivatsa”, które oznacza z sanskrytu „Świetliste Koło”), Baskowie – lauburu (Lau buru oznacza po baskijsku cztery głowy lub cztery szczyty) , Kałmucja – lungta (oznacza wicher), Japonia – Manji, Polska – swarzyca (występuje od czasów co najmniej średniowiecza i oznacza swar, czyli ogień), Rosja – kolovrat (pochodzi z języka cerkiewnosłowiańskiego , albo staroruskiego i znaczy obracające się Słońce), Indianie Navaho – wirujęce nogi (nie mam oryginalnego zapisu, tylko z j. angielskiego https://web.archive.org/web/20130811070916/http://indiancountrytodaymedianetwork.com/2013/08/07/melissa-codys-whirling-logs-dont-you-dare-call-them-swastikas-150782)
Pomiędzy ramionami swastyki czasami maluje się kropki będące przedstawieniem istot, w które można się reinkarnować. Natomiast geometryczny układ ramion pokazuje cykl reinkarnacji.
Są jeszcze różnoramienne symbole przypominające swastykę, np. trójramienne lub wieloramienne.
Także takie jak np. Arevakhach.

2/ […]Manji oznacza światłość. Zwróćcie uwagę, że swastyka prawoskrętna staje się leworęczna, gdy patrzy się na nią od tyłu. Gdzieś wyczytałem i zapisałem (nie mogę teraz źródła tego znaleźć), ale wyjaśnienie to tłumaczy, że kiedy jakaś istota umiera, rodzi się w życiu pozagrobowym i odwrotnie. A symbol swastyki jest po prostu idealny do reprezentowania idei względności między życiem a śmiercią.

Array

1/  […]Swastyka nie przedstawia materialnej rzeczy, a jest tylko abstrakcyjnym wyrażeniem //stanu umysłu oraz żywiołu// ? […]

[…] Jeżeli prawoskrętna swastyka odzwierciedla ruch w prawo, tak jak Słońce na które się patrzymy, to ruch w lewo jest tego odwrotnością. Wniosek będzie taki, że jak piszesz //symbol swastyki jest po prostu idealny do reprezentowania idei względności między życiem a śmiercią//. Inaczej: swastyka prawoskrętna wyraża kołowrót zmian w przyrodzie, którego centralną częścią jest Słońce, które po prostu jest, a z drugiej strony lewoskrętność wskazuje, że jest świat inny, nieznany, z duchami zmarłych, ezoteryczny. To, co napisałeś, swastyka: Świetliste Koło, swarzyca, kolovrat, wiele nóg. Przejście z jednego świata do drugiego odcina wyraźna granica. Jej przekroczenie jest możliwe dzięki szczególnym praktykom.

[…]Z uzupełnieniem do tego co wcześniej pisałem przedstawia się to tak, jeżeli chodzi o najstarsze znalezione swastyki:
Ukraina (ok. 15 000 lat temu ), Armenia ( 12 000. lat temu), Egipt (9 tys. lat temu), Tell es-Sultan – Izrael (9 000 lat temu), Ameryka Północna (8 tys. lat temu), Bułgaria (8 tys. lat temu), Irak (7 500 lat temu), Vinca (7 000 lat temu), Polska (5500 lat temu), Wielka Brytania (5300 lat temu), Indus (5000 lat temu), Kreta (4600 lat temu), Chiny (4000 lat temu) , Indie (4000 lat temu), Peru (2500 lat temu) itd. Zanaczam, że najstarsze swastyki były lewo i prawoskrętne.
2/ […] To są takie wyjaśnienia, że swastyka to //stan umysłu oraz żywioł// , a //lewoskrętna to droga do prawdy, droga ezoteryczna
prawoskrętna to wiedza egzoteryczna// […].
To co jest wiadome:
1. Najstarsze przedstawienia swastyki były malowane lub ryte ponad 10 tys. lat temu jako prawo albo lewoskrętne. Nie prawda, że najstarsze były tylko lewoskrętne, albo że lewoskrętne były pierwotne.
2. Lewoskrętne i prawoskrętne swastyki są na najstarszych zabytkach z Mezin na Ukrainie i Gegham w Armenii .
3. Lewoskrętne i prawoskrętne swastyki są na urnach popielnicowych z Polski z Kultury Amfor Kulistych oraz z kultury przeworskiej.
4. Lewoskrętne swastyki występują w najstarszych przedstawieniach w związku z pochówkiem. Tak samo jest z lauburu. Na grobach jest ona lewostronna. Lewoskrętna swastyka jest na grobach Tocharów.
5. Ze swastyką współistnieje wir lub wąż. Na rysunku z Gekham pod jego wpływem lewoskrętna swastyka jest przekształcana w prawostronną lub na odwrót.
6. Często na rysunkach lub rytach swastyki są rozdzielane wyobrażeniem rzeki albo linii. Na popielnicy z Białej lewoskrętna swastyka występuje na najniższym poziomie. Nie ma na tym obszarze prawostronnej swastyki. Prawostronna jest w górnej części naczynia. Nie ma na tym obszarze lewoskrętnej swastyki. Co w mitologiach oddziela zaświaty od świata żywych, czyli miejsca działania Słońca? Widać to na najstarszych rysunkach z Armenii. Chodzi o wodę, rzekę.
7. U Tybetańczyków w ich religii swastyka została jako lewoskrętna, a wszędzie u Ariów, tak jak w kulturze wedyjskiej, starszej niż Bon, jest ona lewoskrętna i prawoskrętna. Taka jest i w Buddyzmie. W takich dwóch postaciach występuje ona w najstarszych formach z Ukrainy i Armenii. Zaświaty oddziałują na świat realny. Widać to nawet po swastyce złączonej z wirem (wężem symbolizującym podziemną krainę). Połączona z wirem swastyka nie jest do końca ani prawo, ani lewoskrętna, a podlega przemianie. Wszystko, co jest wyobrażone na najstarszych rysunkach związanych ze swastyką ma związek z życiem doczesnym poddanym życiodajnemu Słońcu i ogniowi albo śmiercią i zaświatami.

3/ […]Tybetańczycy tak interpretują swastykę jako światłość. Jak sama nazwa wskazuje światłość pochodzi od światła, którego źródłem jest słońce lub ogień. To jest pierwotne. Wtórne jest to, co np. występuje w zaratustraizmie, gdzie w ogniu czystym przejawia się Ahura Mazda. Towarzyszący ogniowi dym jest utożsamiany z Angra Mainju – ciemną i złą siłą. Swastyka jest przesłaniem oddziaływania światłości. Lewo skręt ość i prawo skręt ość swastyki, przedstawiana w najstarszych jej wyobrażeniach też ma swoje znaczenie. Ale o tym już pisałem. Ze swastyką jest tak, że opisujesz prajednię, a nie skąd się ten kształt skrzyżowanych ramion wziął. To jest istota, a nie d opisywane kolejne warstwy mi to logiczne wraz np. z kolorami swastyki. To samo dotyczy innych stwierdzeń związanych np. z piorunem […]

4/ Swastyka jest związana ze światłością, jasnością. W ogóle to centralna sprawa, tak jak kult świętego ognia jest podstawą zaratusztrianizmu.

Poraj                          

1/ […]– kropki między swastykami to istoty – kropki te mają identyczne znaczenie jak kropki w symbolu tao (jang i jin), czyli momenty przejścia, przemiany jednego w drugie
– powiązanie swastyki z reinkarnacją jest powiedzmy sobie mocno odległe, aczkolwiek zbieżne na tyle na ile wszechświat i siły go kreujące powiązane sa z cyklem reinkarnacji – powiązania bezpośredniego nie ma
– lungta to nie tyle wicher co wiatr w rozumieniu prany. Nie ma nic wspólnego ze swastyką. Symbolem lungta jest koń, często koń ze skrzydłami (himorin), który nawiasem mówiąc ma identyczne znaczenie jak Pegaz czy koń w podaniach słowiańskich czy w eposach wedyjskich (przenosi dusze,przemierza świat – ludzki, podziemny i niebiański na nim podróżuje kapłan, szaman, bóstwo),
– znaczenia u Basków, Anglii itp. czy na Podhalu to znaczenia zachowane w przetransformowanej kulturze ludowej, gdzie nie ma żywej tradycji i pierwotnej wiedzy na temat swastyki
– Swa w sanskrycie i zwa w irańskim to symbol jasności, przejrzystości i świetlistości nieba, więc jak najbardziej powiązany z pierwotnym bóstwem czy prajednią z której wyłania się wszechświat (znaczenie identyczne jak w bon). Poza tym powiązany z pojęciem symbolicznym naturalnego stanu umysłu). W językach słowiańskich stąd wywodzą się takie pojęcia ja swarzysa, swantowit, Swarozyc, swaćba, swanty, swanto, swańco (tocharski)
Więc wszystkie te aspekty wskazują na analogie, które w pełni zachowane zostały w kanonie bon.
Znaczenie w Chinach i u Ormian jest analogiczne jak w bon, z tym że zachowane w wersji zlaicyzowanej.

2/ […]swastyka w bon to przejrzystość, ponieważ tak rozumie się m.in naturalny stan umysłu oraz żywioł przestrzeni […]
o skręcie ramion swastyki też pisałem i jest o tym w książce
lewoskrętna to droga do prawdy, droga ezoteryczna
prawoskrętna to wiedza egzoteryczna. Dlatego obie w artefaktach mogą być przedstawiane wspólnie jako uzupełnienie. Przy czym lewoskrętna jest prymarna.
Skręt ramion należy traktować również jako symbol ciągłej przemiany ( w sensie nietrwałości) i to również odnosi się do żywiołów i i ich przemiany.

3/ […]świetlistość swastyki jest w kontekście przejrzystości, naturalnego stanu umysłu, prajedni – nie zaś ognia i słońca, takiej interpretacji w ogóle nie ma. więc nie można stosować tu dowolnych (znanych z języka polskiego) synonimów, ponieważ jest to błąd wynikający ze stosowania kodów kulturowych własnej kultury w stosunku do z drugaą kulturą.
Większa część tekstów bon nie jest przetłumaczona na angielski, część nadal jest utajona (jak niektóre tantry czy nauki szamańskie), je uzyskuje się za pośrednictwem inicjacji i to tez już pisałem
Teksty te są przekazywane podczas sesji, wywiadów. To o swastyce to wywiad z drugą co do ważności osobą w bon Longdzinem Tenzinem Namdakiem Rinpocze.

4/  […]jedyną żywą tradycją, w której swastyka jest tłumaczona z perspektywy mitów i rytuałów (co stanowi nader spójny konglomerat wiedzy) jest tradycja Bon, w której swastyka ma dwa znaczenia:
1. Prajednię, Absolut, Doskonałość, Wyzwolenie (w sensie naturalnego stanu umysłu co u buddystów określa się mianem Nirwany), Jasność, Przejrzystość i Świetlistość (to rzecz jasna synonimy), z której wyłania się wszechświat w pierwotnym micie kosmogonicznym, i do którego z powrotem wszechświat ten powróci. Sam Yundrung Bon w dosłownym tłumaczeniu do Swastyka Prawdy. W tym ujęciu swastyka jest powiązana z sylabą A – oznaczającą Przejrzystość, eter, naturalny stan umysłu etc… Z tym są powiązane praktyki Dzogczen
2. To złożenie pięciu żywiołów (cztery ramiona i centrum), które w micie kosmogonicznym (drugiej wersji tego mitu, w której swastyka wyłania się z jaja) tworzy wszechświat. Wszechświat mentalny i materialny jest złożeniem tych pięciu żywiołów. Związane są z tym praktyki Tantry (praca z żywiołami w obszarze wewnętrznych energii) i praktyki szamańskie (praca z żywiołami w obszarze natury/przyrody i silami z nią związanymi.

Nic więc dziwnego, że w wiedzy egzoterycznej/ ludowej Armenii, Indii, Chin czy u Słowian znajdujemy podobne nawiązania semantyczne do swastyki. Znajdujemy też ślady tego w mitach i podaniach ludowych (choćby na Słowiańszczyźnie) , choć już nie tak rozbudowane i nie znajdujące już analogii w rytuałach i praktykach religijnych.

5/ […]najstarsze znane nam swastyki pochodzą z obszaru Ukrainy, Kaukazu, Azji
Późniejsze migracje ludów (i najpewniej związanych z nimi wierzeń) prawdopodobnie doprowadziły do rozprzestrzeniania się symboliki na większym obszarze.

Jan z K.

[…] U Tocharów swāñco oznacza słońce. Od tego jasność i świetlistość. Wg Helmolda Zuantewith – Sventevith – Światowit tłumaczony jako jako bóg i swantowit od swańco jako właściwa nazwa?